Kozarac.ba

KOZARAC-Jutarnji trač…

 

Inicijativa mladih za ljudska prava BiH, Documenta-Centar za suočavanje sa prošlošću (Hrvatska), Centar André Malraux Sarajevo i Francusko-njemački ured za mlade, u saradnji sa Institutom za primjenjenu historiju – Frankfurt/Oder, Memorijalnim centrom Berlinski zid i Obrazovnim servisom Memorijalnog centra Ravensbrück uz podršku njemačkog Ministarstva inostranih poslova, Fondacije Robert Bosch i CCFD – Terre Solidaire organizovali su Četvrto studijsko putovanje i radionice, od 20 do 26. oktobra 2013. godine u Berlinu, Frankfurtu/Oder-Slubicama i Ravensbrücku u sklopu “Memory Lab”-a Transeuropske platforme za razmjenu kritičkog razumijevanja historije i sjećanja pod nazivom “Oprečna sjećanja, komuniciranje sjećanja?”

Platforma za transevropsku razmjenu “Memory Lab” povezuje organizacije, institucije i pojedince koji rade na mjestima sjećanja i bave se edukacijom u oblasti sjećanja naročito na području Zapadnog Balkana i Zapadne/Centralne Europe i promoviše razmjenu, saradnju i kritičko razumjevanje sjećanja i historije u Evropi.

U okviru ovih ciljeva, godišnja studijska putovanja i radionice predstavljaju naročito važne prilike za uzajamno učenje kroz razmjenu iskustva i prakse. Sama platforma i godišnji sastanci doprinose prevazilaženju postojećeg jaza u znanju, jačanju konstruktivnog pristupa suočavanja sa teškom prošlošću i razvijanju jedinstvenog mjesta sjećanja u Evropi.

Projekat je pokrenut pod nazivom “Suočavanje sa teškom prošlošću na području Zapadnog Balkana i Zapadne i Centralne Evrope” u junu 2010.godine održavanjem prvog seminara u Sarajevu, što je nastavljeno organizovanjem seminara u Prijedoru 2011.godine, i studijskom posjetom Jasenovcu, Donjoj Gradini i Vukovaru, te u oktobru 2012.godine, sa trećim u nizu studijskim putovanjem u Francusku, što je uključilo posjetu “Muzeju velikog rata” u Péronneu, “Mémorijalu de la Shoah” i selu Oradour-sur-Glane.

Prva tri godišnja sastanka rezultirala su nekolicinom bilateralnih i multilateralnih aktivnosti i saradnjom različitih organizacija učesnica.Nakon što su studijska putovanja i radionice bili organizovani dva puta na Zapadnom Balkanu, i treće godine u Francuskoj, četvrto studisko putovanje i radionca su organizovani u period od 20 – 26.oktobra, 2013. godine u Njemačkoj.

Konkretni ciljevi studijskog putovanja i radionice 2013.godine bili su: Istražiti temu oprečnih sjećanja u Njemačkoj (Treći Rajh/DRNJ, žrtve/počinioci ratnih zločina, žrtve/žrtve, Poljska/Njemačka, SRNJ/DRNJ) i izazovi procesa sjećanja vezane za ova oprečna sjećanja; Povezati iskustva iz Njemačke sa situacijama i radom na pitanju sjećanja u zemljama bivše Jugoslavije i drugim zemalja učesnica; Obezbjediti prostor za razvijanje zajedničkih aktivnosti organizacija učesnica platforme

U sklopu studijskog utovanja obišli smo:

Memorijal u Berlinu-Hohenschönhausen: Lokalitet glavnog istražnog zatvora za osobe koje je zatvorilo Ministarstvo sigurnosti bivše Istočne Njemačke (Mfs ili ‘Stasi’)

Pretvoren je u memorijal 1994.godine, a od 2000.godine ima status nezavisne fondacije. Statut Memorijala definiše kao svoj poseban zadatak istraživanje historije zatvora Hohenschönhausen u periodu 1945- 1989, dajući informacije o tome putem izložbenih postavki, organizovanja događaja, štampanja publikacija, kao i poticanja kritičke svijesti o metodama i posljedicama političkog progona pod komunističkom diktaturom.

S obzirom da je većina zgrada, opreme i namještaja očuvana, memorijal pruža veoma autentičnu sliku uslova u zatvoru DRNJ. Posjeta zatvoru organizovala se  u pratnji i uz objašnjavanje od strane bivšeg zatvorenika, koji je govorio o vlastitom iskustvu, o uslovima u zatvoru i metodama ispitivanja koje je primjenjivalo Ministarstvo sigurnosti DRNJ (MfS).

Memorijal Berlinskog zida: Memorijal Berlinskog zida je centralni memorijal Njemačke, smješten u centru glavnog grada. Nalazi se na historijskoj lokaciji u ulici Bernauer. Prva sekcija Memorijalnog centra otvorena je 1998.godine, od tada je otvoreno još nekoliko sekcija tako da se memorijalni centar sada proteže 1.4 km duž bivše granice.

U memorijalu se nalazi posljednji komad Berlinskog zida na očuvanom zemljištu, tako da može da prenese utisak razvijanja graničnih linija do kraja ‘80tih.

Memorijal se proteže duž obje strane ulice Bernauer: duž linije razgraničenja koja se nalazila u Istočnom Berlinu nalazi se izložbena postavka pod vedrim nebom, koja objašnjava historijat podjele, a u okviru memorijala se nalazi i Spomenik sjećanja na podijeljeni grad i žrtve komunističke tiranije kao i Prozor sjećanja.

S druge strane ulice, koja je pripadala zapadnom dijelu grada, nalaze se novoizgrađeni Centar za posjetioce i Dokumentacioni centar sa vidikovcem i izložbom na temu vremena izgradnje Berlinskog zida u augustu 1961.

Memorijali u ulici Rosenthaler br. 39: U blizini Hackesche Höfe, u bivšoj jevrejskoj četvrti u centru Berlina, u ulici Rosenthaler na broju 39, nalaze se tri različita mjesta sjećanja povezana sa historijom Jevreja tokom Trećeg Rajha.

Ovdje se nalazi “Memorijalni centar tihih heroja” koji podsjeća na pojedince koji su pomagali progonjenim Jevrejima tokom dktature nacional-socijalista.

Jedan od njih je bio Otto Weidt, vlasnik male fabrike koja je proizvodila metle i četke i u kojoj su tokom II Svjetskog rata uglavnom radili slijepi ili gluhi Jevreji. »Otto Weidt muzej-radionica za slijepe« predstavlja sjećanje na malog poduzetnika i sudbinu Jevreja, čije je deportacije mogao odgoditi ili spriječiti u potpunosti.

Na broju 39 u Rosenthaler ulici nalazi se i Centar Anne-Frank u kojem je postavljena izložba u čijem je fokusu dnevnik i priča o životu Anne Frank i obrazovne aktivnosti naročito namjenjene mlađoj populaciji.

Frankfurt/Oder – Slubice: Gradovi Frankfurt na Odri (62.000 stanovnika) i SÅ‚ubice (18.000 stanovnika) smješteni su na njemačko-poljskoj granici, na rijeci Odri.

Grad Frankfurt je počeo da se razvija početkom 13- tog vijeka na zapadnoj obali Odre, nakon čega se proširio i na istočnu obalu do predgrađa Dammvorstadt. Godine 1945. grad je uništen u požaru; nakon II Svjetskog rata, nova njemačko-poljska granica se protezala duž rijeke Odre, razdvajajući istočno predgrađe, sada preimenovano u SÅ‚ubice, od ostatka Frankfurta. Tokom komunističke vladavine, veze između ova dva grada bile su veoma slabe.

Od 1990-tih ulažu se napori za razvijanje prekogranične saradnje između ova dva grada. Putem različitih aktivnosti i sa različitim partnerima, Institut za primjenjenu historiju iz Frankfurta na Odri pokušava da ponovno otkrije zajedničku historiju, kao i historiju grada koji je najprije bio jedan, a zatim podijeljen, i koji danas ponovo razvija nove veze na različitim nivoima.

I na kraju tri dana logora u Ravensbrück memorijalu:

1939, SS je držao najveći ženski koncentracioni kamp Njemačkog Rajha u selu Ravensbrück, u blizini gradića Fürstenberg/Havel (50 km sjeverno do Berlina).

U periodu između 1939 –1945, 132,000 žena, 20,000 muškaraca i 1,000 djevojčica iz ”Omladinskog zaštitnog logora Uckermark” bili su registrovani kao zarobljenici. 150.000 zarobljenika bilo je iz 40 različitih zemalja i često su korišteni za prisilni rad; desetine hiljada je ubijeno ili umrli uslijed gladi, bolesti ili medicinskih eksperimenata.

Nakon što je Crvena armija 30.aprila 1945.godine oslobodila logor počeli su koristiti to zemljište u vojne svrhe sve do 1994; van zidina logora memorijal je otvoren 1959, što predstavlja jedan od tri memorijala DRNJ. Nakon ujedinjenja Njemačke ovaj lokalitet je postao sastavnim dijelom Fondacije Brandenburškog memorijala, i Ravensbrück memorijal se proširio tako da je uključio veći dio kompleksa historijskog koncentacionog logora.

Trenutno, memorijal predstavlja kombinaciju sjećanja, istraživanja, historijsko-političkog obrazovnog rada vezanog između ostalog za pitanja rodnosti, SS ratnih zločinaca, evolucije memorijalnog kompleksa i svjedočenja i životnih priča žrtava iz DR Njemačke. Ravensbrück Centar međunarodne razmjene mladih, kao i hostel otvoreni su 2002, u bivšim kućama SS žena stražara.

Po povratku kuci, nisam se ni prizemnio, cekali su me ponovo Njemci, ovaj put sa ARD-a odnosno BR-a (Baerischer Rundfunk) koji su dosli u Prijedor da naprave emisiju o Nacionalnom parku Kozara, koja ce se emitovati 24. novembra u 17:30 u emisiji “Nachbann”, a na preporuku Monike Gras, razgovarali su i sa mnom, tako da sam ih malo proveo po nasim “egzoticnim” mjestima, od spomen obiljezja do sehidskog pa onda preko Trnopolja i Tomasic do Omarske, nakon cega su odlucili ponovo doci u Kozarac.

Kako u nasem drustvu postoje dva javna diskursa, tako su i vjesti sa ovih prostora dosta drugacije, s jedna strane je sutnja, a s druge strane grobnica koja vristi, i to je jedino o cemu bi se vise moglo pricati u Prijedoru i Kozarcu.

 

Kako piše britanski BBC, forenzičari su na mjestu iskopavanja ostataka civila Bošnjaka i Hrvata na lokalitetu Tomašica pronašli čahure metaka, što implicira da su neke žrtve bile likvidirane u ili iznad jame.

podvučeno je još jednom da se pretpostavlja kako će se na lokalitetu najveće masovne grobnicu u Bosni i Hercegovini pronaći blizu ili čak preko 1.000 tijela ubijenih civila sa područja Prijedora koji su likvidirani za vrijeme rata.

Iskopavanje tijela iz Tomašice još uvijek traje, a nova tijela se pronalaze svakodnevno. Do danas je pronađeno 397 kompletnih i nekompletnih tijela.

Zanimljiva je izjava gradonacelnika Grada Prijedora Marka Pavica koji se moze vidjeti na FB profilu Kvarta:

“Gradonačelnik Prijedora je u javnom istupu koji nam je priredio sinoć na pitanje koji je njegov stav o masovnoj grobnici u Tomašici, odgovorio sa, parafraziram: ti ljudi su tamo SAHRANJENI i ja ne želim da se vraćam u prošlost. Ljudskost i dozu empatije nismo niti očekivale-i ali smo očekivale-i bar prodor zdravog razuma i korištenje osnovnog logičkog aparata. Gospodine Marko, bez obzira na sve, nadamo se da vas niko neće na takav način ”sahraniti” i da će vaša ugledna, obrazovana i kulturna porodica uvijek znati gdje se vaše svete mošti nalaze. Fuj!”

Treba postaviti pitanje ko sahrani ove ljude u junu u julu 92?

Otvorena je rak rana nasega drustva.

Socijalne mreze

Kozarac.ba se nalazi na raznim socijalnim mrezama, posjeti nasu facebook, twitter ili youtube stranicu.